Hitanoari buruzko pasarteak

  • Hitanoaren genero-bereizketa I

    Oñati

    Hitanoak generoa bereizten du. Horrez gain, desoreka handia dago tokaren eta nokaren artean. Forma bakarra erabiliko balitz hika, ikasteko errazagoa litzateke eta inklusiboagoa. Jonen ustez egokiagoa litzateke aukera hori hitanoa guztiz galtzea baino.

  • Hitanoaren genero-bereizketa II; noka arrotza

    Oñati

    Hitanoak genero-bereizketa egiten duenez eta toka gehiago entzuten denez, Jonek agian tokaren alde egingo luke, hitanoa gal ez dadin. Eskolan egin dituzten saioetan noka landu dute batez ere eta arrotza egiten zitzaien, ia inoiz entzun gabe zutelako.

  • Noka berreskuratzeko interesik bai?

    Oñati

    Noka berreskuratzea aberasgarria ikusten dute. Mutilek toka era naturalean ikasten dute Oñatin, baina noka ikasteko, ahalegin berezia egin behar. Norbere gain dago interesa jartzea eta saiatzea. Baina inguruan ez dute ikusten noka ikasteko eta erabiltzeko interes berezirik.

  • Hika gaztetxotatik eskolan landu behar litzateke

    Oñati

    Hika berreskuratzeko bideak; eskolan lantzea lagungarria litzateke. Hala ere, gaztetxoagotan hasi beharko liratekeela eskolan irakasten iruditzen zaie, jada Batxilergoan hizketa-ohiturak errotuago daudelako eta beste kontu asko izaten dituztelako buruan.

  • Hitanoaren "erabilera-arauak" malgutzearen alde

    Oñati

    Hitanoaren "erabilera-arauak" malgutzearen alde daude, hikari eusteko baldin bada. Arau horiek sortu ziren garaia eta gaur egungoa ezberdinak direla dio Jonek. Errespetuz jokatzea eta elkarrizketa kidearen oniritzia izatea dela kontua uste du Iñigok.

  • Hikaren erabilerari lehentasuna, ez zuzentasunari

    Oñati

    Hitanoaren zuzentasuna garrantzitsua da, baina gaur egun hikak duen egoera ikusita, beraiek erabilerari emango liokete lehentasuna eta ez zuzentasunari.

  • Hikako esaldi solteak erabiltzeko ohitura

    Oñati

    Egunerokotasunean ez dute elkarrizketa osorik hika egite, baina hikako esaldi solteak erabiltzen dituzte. Iñigok "Ze xauk?" eta "Ze habil?" esateko ohitura handia du. Jonek, berriz, esaldiak hika hasteko ohitura duela dio, nahiz eta gero agian hanka sartu edo zukara pasatu.

  • Pedro Iriarte Zuketa, Xuketa eta hiketa

    Pedro Iriarte (1937) Abaurregaina

    Zuketa, xuketan eta hiketan egiten dute bai Zuberoan eta bai Aezkoan. Berorika ez. Apaizari zuketan, pertsona nagusiei bezalaxe. Haurrei xuketan. Hiketan lagun artean. Xuketan nola egiten den azaltzen du.

  • extefana irastorza Auzoko eta etxeko giroak, udan eta neguan

    Extefana Irastorza (1925) Hendaia

    Zubernoa auzotegia oso alaia omen zen Extefanaren haurtzaroan. Kalean orgak, idiak, eta zaldi karroak ikusten ziren. Uda aldean, arratsetan, klerona jotzen zuten auzoko mutil gazteek. Mixel Azkubekoa izaten zen hasten lehena, maiz, eta besteek erantzuten zioten, bakoitzak bere etxetik: Agerretik, Dorrondegitik... Neguan, aldiz, etxe barruko giroan kantatzen zen. Extefanaren etxean ohitura handia zuten, bai gurasoek eta bai ahizpek, lanean ari ziren bitartean, kantuan aritzeko.

  • Agustina Pontesta Hitanoa Lezon

    Agustina Pontesta Garmendia (1950) Lezo

    Lezon hika oso gutxi egiten da. Agustinak, anai-arrebekin eta oso gertuko batzuekin erabiltzen du. Hitanoari buruzko iritziak Lezon.

  • Euskara. Hitanoaren erabilera

    Mercedes Agirre Elkoroiturbe (1899) Bergara

    Euskara. Hitanoaren erabilera. Osintxun azkenaldian zuka asko entzuten da.

  • Felix Zubia Hitanoa erabili du beti

    Felix Zubia Larrañaga (1950) Bergara

    Auzoan, lagunen artean eta anai-arrebekin hika egiten zuten. Transmisioa galdu egin da.

  • Angiozarren, giro euskalduna; hika

    Bergara

    Eskolan zigortu egiten zituzten euskaraz hitz egiteagatik, nahiz eta errekreo garaian egiten zuten. Lagunekin beti egin du euskaraz eta hika ere (orain gutxiago). Mutil eta gizon askok, ez dakite noka erabiltzen.

  • Mertxe Laskurain Euskalkien konplexuak

    Mertxe Laskurain Barrutia (1949) Bergara

    Etxean bizkaieraz eta gipuzkeraz hitz egin du beti. Ama bergararra zuen eta bere euskalkiarekin konplexua zuen, aitak bere euskera ederragoa zela esaten zuelako. Gerora, konplexua galdu zuen.

  • Mertxe Laskurain Bizkaieratik, euskara batuara saltoa

    Mertxe Laskurain Barrutia (1949) Bergara

    Euskaraz alfabetatzen hasi zenean, bizkaieratik batuarako saltoa zaila egin zitzaion. Aditzekin zailtasunak izan zituen. Gero irakaslea izan denean, nahiz eta euskara batua irakatsi, herriko hizkera ere egiten zuten. Hika irakatsi izan du ere, baina ez du erabiltzen

  • Pedro Garitano Hika gutxi erabili du

    Pedro Garitano Laskurain (1936) Bergara

    Mugertza eta San Lorentzo inguruak ziren Bergarako zona euskaldunenak. Ama bertakoa zuen Pedrok eta aita kaletarra zen. Etxean beti egin dute euskaraz eta amak batzuetan hika egiten zion. Lagunen artean, hika erabiltzen zuten jolasetarako. Auzoetan (Angiozarren adibidez), hika gehiago erabili da.

  • Aitor Arruabarrena Hika eta zuka aritzearen ohiturak

    Aitor Arruabarrena Etxeberria (1982) Maider Arruabarrena Etxeberria (1986) Ataun

    Zuka eta hika egitearen ohiturak sakonak izaten dira. Ezezagunei hika egitea kosta egiten zaiela diote.

  • Markel Arriolabengoa Nola ikasi duen hika

    Markel Arriolabengoa Martiarena (1990) Arrasate

    Aitak hika egin izan dio batzuetan. Arrebak badaki baina ez du egiten. Entzun egin izan du eta lagun zehatz batzuekin egiten du hika. Noka egiteak lotsa ematen dio, ez duelako erabili izan.

  • Markel Arriolabengoa Aramaioko eta Arrasateko hika

    Markel Arriolabengoa Martiarena (1990) Ibai Zubizarreta Pagaldai (1991) Arrasate

    Baserritarrengandik jaso du hika. Aurreko belaunaldiekin lotuta dagoela uste du. Aramaioko auzoetako hitanoak zelakoak diren azaltzen du.

  • Markel Arriolabengoa Hika egiten hasi, laga, berriro ekin...

    Markel Arriolabengoa Martiarena (1990) Arrasate

    Hika egiten nola hasi zen: norekin egin ez zeukanez, aitari egiten hasi zen baina gero zukara pasatu zen. Barne-gatazka bizi izan zuen hitanoak generoa markatzen duelako, eta urte batzuez hika egiteari laga zion. Azken urteetan berriz ekin dio.