Hitanoari buruzko pasarteak
-
Lagun oriotarrarekin hikaz
Iker Mundiñano Galarza (1986) Iruñea
Aita Etxarrikoa duenez, entzun izan du bertako familia hikaz hitz egiten, baina Ikerrek ez du sekula Iruñean hiketarik entzun. Ikasten hasi zenean, ordea, oriotar bat zuen lagun, taldeko euskaldun bakarra. Harekin hasi zen Iker hitanoa erabiltzen. Bere bikotearekin, gainera, hitanoa erabiltzen hasi zen, batez ere sare sozialen bidez komunikatzean.
-
Erregistro informala irakatsi beharko litzateke?
Iker Mundiñano Galarza (1986) Iruñea
Ikerren iritziz ikastetxeek denbora tarte bat hartu beharko lukete erregistro informala irakasteko.
-
Nola sumatzen da hitanoa ahoan?
Iker Mundiñano Galarza (1986) Iruñea
Ikerrek oso eroso sentitzen du bere burua hitanoa erabiltzean, zuen gabezia bat betetzen duela honek.
-
"Mutilek gehiago egiten zuten euskaraz"
Ester Salaberria Kortaberria (1939) Lezo
Mutilek neskek baino gehiago hitz egiten zuten euskaraz. Esterren iritziz, neskek gehiago jo dute gaztelaniara "modernoagoa" zelakoan. Mutilek euren artean hika egiten bazuten ere, galtzen hasia zen. Esterren etxean zuka egiten zuten, baina aitak bere arrebekin hitanoa erabiltzen zuen.
-
Anaien artean hitanoa
Jose Krutx Izulain Olaizola (1943) Lezo
Guraso eta aiton-amonekin zuketa erabiltzen bazuten ere, anaien artean hitanoa erabiltzen zuten.
-
Aitona Leandro medikua
Fernantxo Intxaurrandieta Aizpurua (1947) Lezo
Leandro Aizpurua zuen aitona, Altzako medikua. Zaldiz ibiltzen zen. Argazki batean bizarrarekin azaltzen da. Amari ez zitzaion bizarra gustatzen, baina Fernantxok ere beti izan du. Amarekin oso ondo konpontzen zen Fernantxo; jale ona zen, eta Xofiaren dendatik platano bikoitza ekartzen zion amak. Amak hika egiteko esaten zion.
-
Euskararen egoera garai batean
Fernantxo Intxaurrandieta Aizpurua (1947) Lezo
Hika hitz egiteko ohitura dute. Bere gazte garaitik hona euskara asko aldatu dela dio. Eskolan gaztelaniaz ikasi zuten. Banderak igo eta "Cara al sol" kantatu behar izaten zuten, egunero. Flechas y pelayos. Kale Nagusian guardia zibil ezkongabeak bizi ziren (eta koartelean ezkonduak), eta kalean topo egiten zutenean ezin zuten euskaraz egin. Soldaduskan ere ezin, noski. Azpeitiko batzuekin elkartu zen han, eta isilka bertsotan ere aritzen ziren (Anjel Larrañaga musikaria).
-
Mutilei hika, neskei zuka
Inaxio Aramendi Telletxea (1928) Astigarraga
Hiketa erabiltzeko oso gertukoa izan behar zuen besteak. Hala ere, neskengana zuzentzeko zuketa erabiltzen zuten.
-
Gurasoei zuka
Maria Jesus Otaegi Aranburu (1932) Astigarraga
Berorika ez zuen ikasi Maria Jesusek. Gurasoei zuka egiten zien, eta senideei hika.
-
Orioko kaleetan euskaraz
Karmele Esnal Zulaika (1932) Orio
Orion denak euskaldunak ziren. Hala ere, gaztelaniaz egiten zuten batzuek, maila sozial altuagokoak zirela erakusteko. Hitanoaren erabilera ere oso zabala zen senide eta lagunartean, baina nobiotan hasitakoan zukara pasatzea zen ohikoa. Karmelek gurasoei eta apaizari berorika egiten zien.
-
Lezon "deus" asko erabiltzen den hitza
Axun Oiartzabal Sagarzazu (1946) Lezo
"Deus" asko erabiltzen da Lezon, inguruan ez bezala, eta hika mutilek bakarrik hitz egiten zuten.
-
Gizonek emakumeei toka
Uxue Alberdi Estibaritz (1984) Elgoibar
Aitak Uxueri hika hitz egiten zion haserretzen zenean, baina Uxuek ez du sekula noka ez tokarik hitz egin. Bestetik, mutil askok toka egiten diotela konturatu da.
-
Beskoitzen toka nagusi
Gratien Jocou (1935) Beskoitze
Beskoitzen oso ohikoa zen toka-noka aritzea. Zuka kanpotik etorritakoek egin ohi zuten. Aitari eta amari zuka egiten zieten. Neskekin, ordea, xuka.
-
Anaiei hika, arrebei zuka
Felix Salaberria Lopetegi (1949) Lezo
Euskaraz egiten zuten beti baserrian, amarekin, senideekn eta aiton-amonekin.
-
Auzotik kalera, alde handia I
Maria Angeles Zelaia Zubia (1946) Oñati
Araotz auzotik kalera jaitsi zen Maria Angeles. Alde handia sentitu zuen hitz egiteko moduan, hitanoaren erabileran... Gaur egun lagunartean erabiltzen du hika, baina ez guztiekin.
-
"Edozeinei ezin hika egin"
Mari Tere Azkoitia Guridi (1948) Maria Angeles Zelaia Zubia (1946) Jesusa Zumalde Barrena (1947) Oñati
Mari Tere, Maria Angeles eta Jesusa harriturik gelditzen dira gaur egun hika egiteko moduarekin. Haiek hikarekin konplexuz beteta egon omen dira. Gaur egun, ordea, ohiturak aldatu egin dira. Adibidez, harrigarria da haientzat gazteek euren gurasoei hika egitea, baita bikotearekin hika aritzea ere.
-
Etxeberria jatetxeko lankideekin hika
Jesusa Zumalde Barrena (1947) Oñati
Hamasei urterekin jaitsi zen Araoztik kalera, Milikuene jatetxean lan egitera. Ondoren, hamazazpi urterekin, Etxebarria jatetxean hasi zen lanean. Bertako lankide batzuekin hika egiten zuen.
-
Auzotik kalera, alde handia II
Jesusa Zumalde Barrena (1947) Oñati
Aldaketa handia igarri zuen Araotz auzotik kalera jaistean. Kalera etorrita ere, Araozgo lagunekin hika egiten saiatzen da.
-
Kalean hika egitea gaizki ikusirik
Mari Tere Azkoitia Guridi (1948) Oñati
Etxean ikasi zuen hika egiten, anai-arreben artean eta lagunartean egiten zuen. Gurasoek hari egiten zioten baina berak haiei ez. Gurasoek euren artean zuka egiten zuten ordea. Kalean hika egitea gaizki ikusirik zegoen, erdara zen nagusi hainbat gunetan, adibidez, koruan.
-
"Araoztarkeriak"
Mari Tere Azkoitia Guridi (1948) Maria Angeles Zelaia Zubia (1946) Jesusa Zumalde Barrena (1947) Oñati
Araoztik kalera jaistean hizkuntzarekiko eta izaerarekiko konplexuak izan zituzten hirurek. Euren euskara ona ez zela adierazteko askotan erabiltzen zen "arazokeriak" esabidea. Araoztarra izateak gaur egun dituen konnotazioak txarrak.


