Hitanoari buruzko pasarteak
-
"Eztok/n eta baidok/n"
Jose Juaristi Zubizarreta (1941) Etxebarria
Betidanik izan du "eztok/n eta baidok/n"... hika hitz egiteko ohitura gizon-emakumeekin. Pertsona zaharragoei zuka egin izan die. Gurasoek eta aiton-amonek berari, hika... baina berak haiei ez. Berori, abadeari eta medikuari bakarrik.
-
Lagunekin hika, beraien artean zuka
Mari Arrieta Jainaga (1933) Benedikta Garate Etxebarria (1928) Abadiño
Eskolara elkarrekin joan arren, gazte denboran ez ziren askorik ibili elkarrekin. Gainerako lagunekin hika egiten zuten berba, baina beraien artean ez.
-
Hika, zuka eta berorika
Maritxu Gaztelumendi Urruzola (1938) Oiartzun
Maritxuk bildutako ipuinetan animalien arteko elkarrizketak hika izaten dira, ia beti. Tratamendu horrekin izan duen harremanari buruz mintzo da.
-
Kaleko lagunekin zuka; baserrikoekin hika
Iraitz Beitia Ugarteburu (1987) Eibar
Bera baserrikoa izan arren, kuadrillakoak kaletarrak dira. Baserri-giroan ohikoagoa da euskaraz egitea eta baita hika egitea ere. Lagunen artean, batzuekin euskaraz egiten ei du beti, beste batzuekin gaztelaniaz. Garrantzitsua izaten da lehenengo harremana ze hizkuntzatan egiten den. Kaleko lagunekin zuka; baserrikoekin hika. Emakumezkoei beti zuka. Eta gurasoekin ere bai.
-
Berorika apaizari, Gernikan lagunekin eta tabernan hika
Jose Albizu Basterretxea (1930) Gernika-Lumo
Apaizari berorika egin behar izaten zitzaion Mauman, bestela, zartakoren bat jasotzen zuten eta. Gernikako apaizarekin itsu bati gertatutakoa kontatzen du. Lagunekin eta tabernan egin izan du hika. Etxean ez zuen asko egiten.
-
Aiastia (San Migel) auzoan hika
Zuhaitz Gurrutxaga Loiola (1980) Elgoibar
Aiastia (San Migel) auzoan hika hitz egiten du. Handik kanpora oso gutxi. Elgoibarren kaleko gazteek orokorrean ez dakitela hika uste du. Auzoan ere ez daki gazteagoek ikasiko ote duten, nahiz eta beraiek hika hitz egiten dieten. Auzoan, hika hitz egiteaz aparte, espresioak, tonua eta beste hainbat gauza ere aldatzen direla uste du.
-
Zaharragoei eta neskei ez die hika egin izan
Zuhaitz Gurrutxaga Loiola (1980) Elgoibar
Aistia auzora joaten denean hango lehengusu eta lagunekin hika hitz egiten du automatikoki. Zaharragoei ez die inoiz hika hitz egin eta neskei ere ez. Halaxe jaso dute ohitura, izan ere aititak berari hika hitz egiten dio, baina bere arrebari zuka. Amak bere ahizpekin hika hitz egiten omen du.
-
Hikaren gorabeherak
Zuhaitz Gurrutxaga Loiola (1980) Elgoibar
Auzotik kanpora ez du asko egin izan hika. Gainera, hika asko hitz egiten den herrietan gertatu izan zaio bertakoen hika egiten hastea, eta hori ez du gustuko.
-
Aita, lagunekin, hika
Joxe Mari Etxegoien Esnaola (1951) Lezo
Etxeko hizketa-ohiturak.
-
Berorika, zuka eta to zeini egiten zion
Felix Salterain Murua (1924) Atxondo
Berorika apaizari eta medikuari egiten zioten. Zuka anai zaharrenari egiten zion eta hika gainontzeko anai-arrebei.
-
Hika eta berorika zeinekin
Mertxe Iturrioz Etxebarria (1938) Lemoa
Hika berba egiten zuten adin berekoen artean. Orain ere hala egiten du. Neba-arrebekin ere beti egin izan du. Aitak mutilei egiten zien baina neskei ez. Berori amamari esaten zioten.
-
Zuka, hika baino
Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo
Hika ez ziren gehiegitan aritzen, itsusi ematen zuela eta. Sumatzekotan, mutilak sumatu izan ditu Mirenek hika, neskak baino.
-
Hitanoa eta iseka egiteko hitzak
Irune Elizagoien Bizente (1993) Itsaso Elizagoien Bizente (1995) Etxalar
Hitanoa mutilen artean erabiltzen den trataera da Bortzirietan. Etxalar inguruan nesken artean ez da erabiltzen. "Xerbela" eta "ilupa" bezalako hitzak iseka egiteko erabiltzen dituzte.
-
Lagunekin euskaraz? Eta hiketan?
Julen Telleria Lopetegi (1990) Tolosa
Julenek euskaraz hitz egin arren, lagunartean gaztelaniaz jarduteko joera du. Hitanoari dagokionez, amaren baserrian Belauntzan denek elkarren artean hiketan egiten dutela dio. Aitak ere hiketan egiten die. Berak esaldi motzetan erabiltzen duen trataera bat da, Tolosan oro har hiketan gutxi hitz egiten baita.
-
Hitanoaren egoera Markinako gazteen artean
Mirari Azkune Kaltzakorta (1989) Xabat Urresti Olaizola (1988) Markina-Xemein
Bizkaieraz hitz egiten dute. Hitanoari dagokionez ezjakintasun handia dagoela uste dute eta ondorioz, lagunen artean ez dute erabiltzen. Mirarik beste leku batzuetan oso ondo egiten dela dio eta gustuko duela. Zirikatzen dutenean gazteleraz egiten dutela diote, nahiz eta beste dena euskaraz egiten duten. Markinan euskaraz bizi daitekela azpimarratzen dute.
-
Hitanoarekin zein harreman duzue?
Ekhi Zugasti Uriguen (1985) Eibar
Ekhi duela gutxi hasi zen hitanoa erabiltzen. Bere inguruan ez du jende askok hitanoa erabiltzen, baina dantzako lagunekin eta mallabiatarrekin.
-
Hitanoa berreskuratu nahi izan duzue? I
Ekhi Zugasti Uriguen (1985) Eibar
Bere amona eta amonaren ahizpak hitanoz entzuten zituen Ekhik.
-
Hitanoa berreskuratu nahi izan duzue? II
Josu Garate Suinaga (1975) Eibar
Josuk etxean entzun izan du hitanoa, batez ere ama eta izeben artean. Ondoren, lagunen artean hiketa erabiltzen hasi ziren, naturaltasunez jardutera iritsi arte.
-
"Erregistro baten falta dugu"
Josu Garate Suinaga (1975) Eibar
Josuren iritziz erregistroa galdu da, hiztunen arabera erregistroa moldatzeko ohiturarik ez dagoela dio, esaterako, hitanoaren erabileran.
-
Erdal esamoldeak euskaraz
Iker Mundiñano Galarza (1986) Iruñea
Euskaraz ematen ditu Ikerrek erdarazko zenbait esamolde. Bestalde, hitanoak "tio" "jambo" eta horrelakoak ordezka ditzakeela uste du.


